Sancho el Sabio Fundazioak Unibertsitate Lehiaketa 2017 sarien epaitza eman du

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio Fundazioak euskal kulturari buruzko ikerketa sustatzeko Unibertsitate Lehiaketa 2017 sarien epaitza eman du. Edizio honetako sarituak Isabel Mellén eta Koldobika Sáenz del Castillo dira, Estibalizko Santutegia eraiki baino lehenagoko garaiari buruzko lanagatik lehena eta Antzinate Berantiarreko Euskal Herriaren kristautzeari buruzkoa bigarrena.

Isabel Mellén-en ikerketak ‘Luces en la sombra: los primeros siglos de Estíbaliz a través de sus documentos (siglos X-XII)’ du izenburu. Estibalizko Santutegia eraiki baino lehenagoko garai ilunari buruz gaur egun arte iritsi diren dokumentu apurrak aztertzeko ahalegina egin du lan horretan. Hala ere, hondakin idatzi horiek itxura batean ematen duten informazioa eskasa bada ere, X. eta XI. mendeko politika arabarrean Estibalizko muinoa ezinbesteko pieza estrategiko izan zela dioen ikuspegia eratu ahal izan du egileak. Eremu hartan, Bizkaiko Jaunen senitarteko zenbait kideri egokitu zitzaien edukitza bat izan zen, eta gainera, dokumentuei esker, Mellén-ek ziurtatzen du XII. mendearen erdialdera eraiki zena baino lehen beste eliza bat zegoela erator daitekeela. Lurralde historikoko leku enblematikoenetako baten hasiera historikoei buruz zegoen ezagutzan sakontzea ahalbidetu du azterketa horrek eta, aldi berean, historiografiak Estibalizi buruz, ia bere sorreratik, zekartzan akats kronologiko eta interpretazioko batzuk zehaztea ere ahalbidetu du.

Koldobika Sáenz del Castillok, bere aldetik, Antzinate Berantiarrean Euskal Herrian gertatu zen kristautze prozesuari buruzko informazioa eman dezaketen aurkikuntza arkeologikoen laburpena egin du. IV. mendetik aurrera gai, ikonografia eta sinbologia paganoa ia desagertu egin zirenez, izaera kristauko aurkikuntza arkeologikoak ernatu ziren. Indusketa lan sistematikoak orain urte batzuk zegoena baino panorama argiagoa azaleratzen ari dira. Duela hamarkada batzuk datu isolatu eta loturarik gabekoak baino ematen ez zituen isiltasun arkeologikotik, Sáenz del Castillok ziurtasunez dio ‘La cristianización del País Vasco durante la Antigüedad tardía’ bere lanean, mapa bat konfiguratu ahal izatera igaro dela, zeinetan, Vasconiak, hondakin materialen arabera, hilobiratze sinbologia eta formula berri bereziak dituen, eta horrek pentsarazten digu orduko lagunak mundu erlijioso nahiko kristautuan mugitzen zirela jadanik. Hartara, azken hamarkadetan agertu diren erregistro berrien argitan, oraindik amaitu gabe dagoen erlijio kristauak eremu geografiko horretan izan zuen garapenari eta finkatzeari buruzko eztabaidaren ikerketak lagundu nahi du.

Lehiaketa honetako irabazleak direnez, Isabel Mellének eta Koldobika Sáenz del Castillok 500na euroko saria jasoko dute dirutan eta euren lanak Sancho el Sabio aldizkarian argitaratuko dira.

Sancho el Sabio Fundazioak, euskal kulturari dagokionez dokumentazio zentro garrantzitsuenetako bat den horrek, Euskal Herriaren oroitzapen bibliografikoa eta dokumentala gordetzen ditu, bere historia eta aniztasun ideologikoaren bitartez. Bere liburutegiak fondo dokumental baliotsua du 1964tik aurrera eta monografiak, aldizkako argitalpenak, argazkiak, eskuizkribuak, mapak edo familia-dokumentazioa aurki daitezke bertan, ondare aberastasun garrantzitsua, zeinak ezinbesteko erreferente bilakatu duen Fundazioa euskal kulturari buruzko ikerketarako (www.memoriadigitalvasca.es).

 

‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ erakusketa

Lau urtaroetako jaietatik ikus-ibilbidea egitea proposatzen du erakusketak

Sancho el Sabio Fundazioak Arabako ohiturei, jaiei eta tradizioei buruzko erakusketa bat antolatu du Araba aretoan.

Lau urtaroetan zehar, Araban ospatzen diren ohiturei, jaiei eta tradizioei buruz hitz egiten entzuten da. Sancho el Sabio Fundazioak horietako asko jaso ditu eta ‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ antolatu du, bihartik aurrera eta urtarrilaren 9ra arte, Vital Fundazioaren Araba aretoan ikusgai izango den erakusketa.

Santiago de Pablo eta Virginia López de Maturana historialariak ditu komisario, eta ‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ erakusketak ikus-ibilbidea proposatzen du, espazioa eta denboran zehar, ospakizun horietatik guztietatik. Horietako gehienak Vitoria-Gasteizen kontzentratzen dira, beste zenbait Arabako geografiatik hedatzen dira; batzuek antzinako garaietan dituzte sustraiak, beste batzuk uste dugun baino berriagoak dira. Hori bai, denak daude gure eguneroko paisaietan integratuta eta Arabako Lurralde Historikoaren identitatea eratzen dute.

Sancho el Sabio Fundazioaren erakusketak lau urtaroetatik egingo du ibilbidea, kartelen, argazkien, egunkarien, objektuen eta era didaktiko xamarrean egin diren azalpen-panelen bitartez. Ibilbidea udaberrian hasten da, hartara, bisitariek San Prudentzio eta Estibalizko Amaren jaien jatorria ezagutzeko aukera izango dute, hau da, Arabako patroi bienak.

San Joan bezperako suek emango diote hasiera udari: oraintsuko zeremonia da, baina Arabako Foru tradizioan ditu sustraiak. Uztailaren amaieran, Blusa Eguneko alaitasunak abuztuaren 4tik aurrera jaiari jarraitzeko gogoa ematen du, Zeledonen jaitsierarekin, hiriko ikurretako bat. Hortik aurrera hasten dira Vitoria-Gasteizko patroia den Andre Maria Zuriaren omenezko ospakizunak. Jai horiek XIX. mendearen amaieratik ospatzen dira; hasieran, ekitaldi erlijiosoen eta zezenketa ospakizunen inguruan. Hala ere, erakusketara doazen bisitariek XX. mendean zehar eta gaur egun arteko bilakaera ikusteko aukera izango dute.

Irailean, Olarizuko erromeriak irekitzen dio atea udazkenari eta horrekin batera mahats-bilketa dator Arabako Errioxan. Jai hori 1994tik ospatzen da, eskualdeko herri batean urte bakoitzean. Izan ere, Arabako Errioxako ardoa gure Lurralde Historikoko identitatearen ezaugarrietako bat da, zalantza barik.

Azkenik, neguko tradizio garrantzitsuenak azaltzen ditu erakusketak, esaterako Olentzero eta Floridako Jaiotza (Gabonekin lotuak), baita San Anton eta Santa Ageda ere, inauterietan amaitzeko eta Arabako herrietan jai hori ospatzeko dauden era anitzetan.

Horrela, esate baterako, 1975ean ospatu zen San Prudentzioko lehenengo danborradaren berri ematen zuen kartela ikus daiteke, Sancho el Sabio Fundazioaren jabetzakoa, edo  Judimendiko 1999ko jaietakoa, San Joan sua eta guzti, Sancho el Sabiorena hori ere. Araba aretoko hormetatik erraldoien argazki bat egongo da zintzilik, 1968ko abuztuaren 4ko txupinazokoa (Arqué, Vitoria-Gasteizko Udal Artxibategia), 1927ko Celedón aldizkariaren azala, 2007an Olentzero desfilearen berri ematen zuen kartela, edo José Lejarreta alkatearen argazkia, beste autoritate batzuekin San Antoneko zozketan, gerra ostean, denak Sancho el Sabio Fundazioaren artxibategikoak.

‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ erakusketa Vital Fundazioaren Araba aretoan izango da ikusgai (Bakea 5, Dendarabako 1. Solairua, Vitoria-Gasteiz) urtarrilaren 9ra arte, astelehenetik larunbatera, 18:00etatik 20:30era, eta igande eta jaiegunetan 12:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:30era. Sarrera dohain da. Era berean, erakusketa ikusteko bisitaldi gidatuak ere antolatuko dira.

Abenduaren 15etik urtarrilaren 9ra

Vanguardias peligrosas. La Alemania nazi y la Italia fascista en Vitoria (1936-1939)

Diario Noticias de Álava. 19/11/2015

Todo sea por la causa

La sala Araba y Sancho el Sabio acogen “Vanguardias peligrosas. La Alemania nazi y la Italia fascista en Vitoria (1936-1939). La muestra une fotografías del Archivo Municipal Pilar Aróstegui, prensa de la época e ilustraciones , entre otros materiales.

La sala Luis de Ajuria asistirá el 23 a dos charlas mientras que el Aula Fundación proyectará el 25 “Una esvástica sobre el Bidasoa”…

 Dna005 Dna006