Sancho el Sabio Fundazioak Unibertsitate Lehiaketa 2017 sarien epaitza eman du

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio Fundazioak euskal kulturari buruzko ikerketa sustatzeko Unibertsitate Lehiaketa 2017 sarien epaitza eman du. Edizio honetako sarituak Isabel Mellén eta Koldobika Sáenz del Castillo dira, Estibalizko Santutegia eraiki baino lehenagoko garaiari buruzko lanagatik lehena eta Antzinate Berantiarreko Euskal Herriaren kristautzeari buruzkoa bigarrena.

Isabel Mellén-en ikerketak ‘Luces en la sombra: los primeros siglos de Estíbaliz a través de sus documentos (siglos X-XII)’ du izenburu. Estibalizko Santutegia eraiki baino lehenagoko garai ilunari buruz gaur egun arte iritsi diren dokumentu apurrak aztertzeko ahalegina egin du lan horretan. Hala ere, hondakin idatzi horiek itxura batean ematen duten informazioa eskasa bada ere, X. eta XI. mendeko politika arabarrean Estibalizko muinoa ezinbesteko pieza estrategiko izan zela dioen ikuspegia eratu ahal izan du egileak. Eremu hartan, Bizkaiko Jaunen senitarteko zenbait kideri egokitu zitzaien edukitza bat izan zen, eta gainera, dokumentuei esker, Mellén-ek ziurtatzen du XII. mendearen erdialdera eraiki zena baino lehen beste eliza bat zegoela erator daitekeela. Lurralde historikoko leku enblematikoenetako baten hasiera historikoei buruz zegoen ezagutzan sakontzea ahalbidetu du azterketa horrek eta, aldi berean, historiografiak Estibalizi buruz, ia bere sorreratik, zekartzan akats kronologiko eta interpretazioko batzuk zehaztea ere ahalbidetu du.

Koldobika Sáenz del Castillok, bere aldetik, Antzinate Berantiarrean Euskal Herrian gertatu zen kristautze prozesuari buruzko informazioa eman dezaketen aurkikuntza arkeologikoen laburpena egin du. IV. mendetik aurrera gai, ikonografia eta sinbologia paganoa ia desagertu egin zirenez, izaera kristauko aurkikuntza arkeologikoak ernatu ziren. Indusketa lan sistematikoak orain urte batzuk zegoena baino panorama argiagoa azaleratzen ari dira. Duela hamarkada batzuk datu isolatu eta loturarik gabekoak baino ematen ez zituen isiltasun arkeologikotik, Sáenz del Castillok ziurtasunez dio ‘La cristianización del País Vasco durante la Antigüedad tardía’ bere lanean, mapa bat konfiguratu ahal izatera igaro dela, zeinetan, Vasconiak, hondakin materialen arabera, hilobiratze sinbologia eta formula berri bereziak dituen, eta horrek pentsarazten digu orduko lagunak mundu erlijioso nahiko kristautuan mugitzen zirela jadanik. Hartara, azken hamarkadetan agertu diren erregistro berrien argitan, oraindik amaitu gabe dagoen erlijio kristauak eremu geografiko horretan izan zuen garapenari eta finkatzeari buruzko eztabaidaren ikerketak lagundu nahi du.

Lehiaketa honetako irabazleak direnez, Isabel Mellének eta Koldobika Sáenz del Castillok 500na euroko saria jasoko dute dirutan eta euren lanak Sancho el Sabio aldizkarian argitaratuko dira.

Sancho el Sabio Fundazioak, euskal kulturari dagokionez dokumentazio zentro garrantzitsuenetako bat den horrek, Euskal Herriaren oroitzapen bibliografikoa eta dokumentala gordetzen ditu, bere historia eta aniztasun ideologikoaren bitartez. Bere liburutegiak fondo dokumental baliotsua du 1964tik aurrera eta monografiak, aldizkako argitalpenak, argazkiak, eskuizkribuak, mapak edo familia-dokumentazioa aurki daitezke bertan, ondare aberastasun garrantzitsua, zeinak ezinbesteko erreferente bilakatu duen Fundazioa euskal kulturari buruzko ikerketarako (www.memoriadigitalvasca.es).

 

‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ erakusketa

Lau urtaroetako jaietatik ikus-ibilbidea egitea proposatzen du erakusketak

Sancho el Sabio Fundazioak Arabako ohiturei, jaiei eta tradizioei buruzko erakusketa bat antolatu du Araba aretoan.

Lau urtaroetan zehar, Araban ospatzen diren ohiturei, jaiei eta tradizioei buruz hitz egiten entzuten da. Sancho el Sabio Fundazioak horietako asko jaso ditu eta ‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ antolatu du, bihartik aurrera eta urtarrilaren 9ra arte, Vital Fundazioaren Araba aretoan ikusgai izango den erakusketa.

Santiago de Pablo eta Virginia López de Maturana historialariak ditu komisario, eta ‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ erakusketak ikus-ibilbidea proposatzen du, espazioa eta denboran zehar, ospakizun horietatik guztietatik. Horietako gehienak Vitoria-Gasteizen kontzentratzen dira, beste zenbait Arabako geografiatik hedatzen dira; batzuek antzinako garaietan dituzte sustraiak, beste batzuk uste dugun baino berriagoak dira. Hori bai, denak daude gure eguneroko paisaietan integratuta eta Arabako Lurralde Historikoaren identitatea eratzen dute.

Sancho el Sabio Fundazioaren erakusketak lau urtaroetatik egingo du ibilbidea, kartelen, argazkien, egunkarien, objektuen eta era didaktiko xamarrean egin diren azalpen-panelen bitartez. Ibilbidea udaberrian hasten da, hartara, bisitariek San Prudentzio eta Estibalizko Amaren jaien jatorria ezagutzeko aukera izango dute, hau da, Arabako patroi bienak.

San Joan bezperako suek emango diote hasiera udari: oraintsuko zeremonia da, baina Arabako Foru tradizioan ditu sustraiak. Uztailaren amaieran, Blusa Eguneko alaitasunak abuztuaren 4tik aurrera jaiari jarraitzeko gogoa ematen du, Zeledonen jaitsierarekin, hiriko ikurretako bat. Hortik aurrera hasten dira Vitoria-Gasteizko patroia den Andre Maria Zuriaren omenezko ospakizunak. Jai horiek XIX. mendearen amaieratik ospatzen dira; hasieran, ekitaldi erlijiosoen eta zezenketa ospakizunen inguruan. Hala ere, erakusketara doazen bisitariek XX. mendean zehar eta gaur egun arteko bilakaera ikusteko aukera izango dute.

Irailean, Olarizuko erromeriak irekitzen dio atea udazkenari eta horrekin batera mahats-bilketa dator Arabako Errioxan. Jai hori 1994tik ospatzen da, eskualdeko herri batean urte bakoitzean. Izan ere, Arabako Errioxako ardoa gure Lurralde Historikoko identitatearen ezaugarrietako bat da, zalantza barik.

Azkenik, neguko tradizio garrantzitsuenak azaltzen ditu erakusketak, esaterako Olentzero eta Floridako Jaiotza (Gabonekin lotuak), baita San Anton eta Santa Ageda ere, inauterietan amaitzeko eta Arabako herrietan jai hori ospatzeko dauden era anitzetan.

Horrela, esate baterako, 1975ean ospatu zen San Prudentzioko lehenengo danborradaren berri ematen zuen kartela ikus daiteke, Sancho el Sabio Fundazioaren jabetzakoa, edo  Judimendiko 1999ko jaietakoa, San Joan sua eta guzti, Sancho el Sabiorena hori ere. Araba aretoko hormetatik erraldoien argazki bat egongo da zintzilik, 1968ko abuztuaren 4ko txupinazokoa (Arqué, Vitoria-Gasteizko Udal Artxibategia), 1927ko Celedón aldizkariaren azala, 2007an Olentzero desfilearen berri ematen zuen kartela, edo José Lejarreta alkatearen argazkia, beste autoritate batzuekin San Antoneko zozketan, gerra ostean, denak Sancho el Sabio Fundazioaren artxibategikoak.

‘Jai zurrumurruak. Araba, lau urtaroak’ erakusketa Vital Fundazioaren Araba aretoan izango da ikusgai (Bakea 5, Dendarabako 1. Solairua, Vitoria-Gasteiz) urtarrilaren 9ra arte, astelehenetik larunbatera, 18:00etatik 20:30era, eta igande eta jaiegunetan 12:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:30era. Sarrera dohain da. Era berean, erakusketa ikusteko bisitaldi gidatuak ere antolatuko dira.

Abenduaren 15etik urtarrilaren 9ra

 

Exposición “Autopsia de una ciudad. La Vitoria del Sacamantecas”

El jueves 26 de octubre dará comienzo la segunda edición del Festival ZAKATUMBA, con la inauguración de la exposición “Autopsia de una ciudad. La Vitoria del Sacamantecas” en la Fundación Sancho el Sabio Fundazioa.

Esta muestra pretende tomarle el pulso a la Vitoria de finales del siglo XIX, comentando toda una serie de reformas, debates, fábulas y disputas que rodearon al célebre caso de Juan Díaz de Garayo “El Sacamantecas”, convirtiéndolo en un verdadero hito internacional en el temprano desarrollo de la psicología aplicada a la investigación criminal y en la génesis involuntaria de una tipología de asesino serial que entronca igualmente con la tradicional figura folclórica de los asustadores de niños.
Una reflexión sobre el crimen, los miedos, la justicia y el castigo… de entonces y de ahora.

Organizado por Fundación Sancho el Sabio y CEISS- Centro de Estudios de la Imagen Sans Soleil 
Del 26 de octubre al 29 de diciembre

Horario de apertura
Lunes a Jueves de 9:00 a 13:30 y de 15:00 a 18:00
Viernes de 8:00 a 15:00

Visitas guiadas

Miércoles 15 de noviembre a las 17:00
Viernes 24 de noviembre a las 12:00

Viernes 15 de diciembre a las 12:00

Viernes 22 de diciembre a las 12:00

Viernes 29 de diciembre a las 12:00

Entrada libre. Más información en tfno.: 945 253932 o fs-inf@sanchoelsabio.eus

Sancho el Sabio Fundazioak euskal gaiei buruzko ikerketarako Unibertsitate Lehiaketa deitu du

  • Master eta Doktorego unibertsitate-ikasleentzat da eta euskal gaiei buruzkoa izan beharko du, edozein arlotan: kultura, zientzia, historia, geografia, literatura, e.a.
  • Lana egiteko beharrezkoa da Fundazioren fondoak kontsultatzea

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio Fundazioak Unibertsitate Lehiaketa 2017 deitu du, Master eta Doktorego ikasleentzako hitzordua, euskal gaiei buruzko ikerketa eta Fundazioaren beraren fondoen erabilera sustatzea helburu duena. Urriaren 31 baino lehen entregatu beharko dira lanak eta partaideek 1.000 euroko saria lor dezakete.

Deialdi honek 1998tik etengabe burutu den Sancho el Sabio Ikerketarako Unibertsitate Lehiaketan du jatorria eta aurten hainbat berrikuntza dakartza. Oraingo honetan, Master eta Doktorego programetan matrikulatuta dauden unibertsitate ikasle guztiek dute parte hartzeko aukera. Ikerketa lan orijinalak eta argitaratu gabeak aurkeztu beharko dituzte, euskal gaiei buruzkoak, edozein arlotan edo eremutan (kultura, zientziak, geografia, hizkuntza, literatura, artea, e.a.) eta gazteleraz, euskaraz edo frantsesez idatziak izan daitezke.

Unibertsitarioen artean ikerketa sustatzeaz gain, Sancho el Sabio Fundazioaren dokumentu-fondoak, bibliografikoak, hemerografikoak edo beste edozein motatakoak erabiltzea du helburu lehiaketa horrek, hortaz, parte hartzeko ezinbestekoa da fondo horiek kontsultatu izana, atal batzuetan behintzat. Era berean, egilea ikasle duen zentroko irakasle batek bermatuak izan beharko dute. Lehiaketaren oinarriak interesa duen edonoren eskura daude Sancho el Sabio Fundazioan (Betoñuko Atea, 23) edo azken deialdian. Proiektuak egoitza horretan bertan entregatu beharko dira, eskura, postaz edo beste edozein baliabidez, 2017ko urriaren 31ko, asteartea, 13:30ak baino lehen.

Epaimahaiaren epaia azaroan ezagutaraziko da eta 1.000 euroko saria emango da. Era berean, Fundazioaren aldizkarian ere argitaratuko da.

Sancho el Sabio Fundazioak, munduko dokumentazio zentro garrantzitsuenetako bat euskal kulturari dagokionez, Euskal Herriaren historian eta aniztasun ideologikoan zeharreko memoria bibliografikoa eta dokumentala gordetzen du. 1964tik aurrera, balio handiko fondo dokumentala du bere liburutegiak. Fondo horretan monografiak, aldizkako argitalpenak, argazkiak, eskuizkribuak, mapak edo familia dokumentazioa aurki daiteke, eta ondare aberastasun esanguratsu horrek euskal kulturari buruzko ikerketarako derrigorrezko erreferente bilakatu du.

Mezenasgoaren lehentasunezko erakunde izendatu dute SANCHO EL SABIO FUNDAZIOA

Irabazi Asmorik gabeko Erakundeen Erregimen Fiskalari eta Mezenasgorako Pizgarri Fiskalei buruzko ekainaren 12ko 16/2004 Foru Araua garatzen duen Tokiko Gobernu Kontseiluaren ekainaren 12ko 22/2017 Foru Dekretuaren kariaz, mezenasgoaren lehentasunezko erakunde izendatu dute SANCHO EL SABIO FUNDAZIOA.

Ondorioz, SANCHO EL SABIO FUNDAZIOAK garatzen dituen jarduera edo programetara dirua bideratzen duten pertsona fisikoek edo juridikoek aipatutako Foru Dekretu horretan ezarritako kenkari fiskalak baliatu ditzakete.  (Informazio gehiago: 945 253932).

I Jornadas de Cultura Visual

“Los límites de la imagen. Visiones y apariciones desde el arte medieval hasta el cine”

El sábado 3 de junio, tendrán lugar en Vitoria-Gasteiz las I Jornadas de Cultura Visual organizadas por el Centro de Estudios de la Imagen Sans Soleil (CEISS) y la Fundación Sancho el Sabio.

Con el sugerente título ‘Los límites de la imagen. Visiones y apariciones desde el arte medieval hasta el cine’, el encuentro se plantea como broche final a la exposición ‘Visiones. Mística y política en el País Vasco’, que hasta ese mismo día podrá visitarse en dos sedes diferentes de la ciudad: la Sala Araba de la Fundación Vital (La Paz, 5 – 1ª planta de Dendaraba) y la Fundación Sancho el Sabio (Portal de Betoño 23). Con vocación anual, estas Jornadas buscan establecerse como una cita ineludible para todas las personas interesadas en la Cultura Visual que nos rodea, acercando con intención divulgadora a un público más general temáticas habitualmente marcadas por un tono académico.

La programación dará comienzo a las 10:00 de la mañana en la Fundación Sancho el Sabio, donde se realizará una breve visita comentada a la exposición bibliográfica que se exhibe en el claustro. El bloque de intervenciones contará con la participación de los responsables del CEISS (Gorka López de Munain y Ander Gondra) y de la investigadora y profesora de la Universitat de Barcelona Marta Piñol Lloret. Las tres ponencias en conjunto buscan arrojar luz sobre esta temática controvertida, ampliando aspectos abordados en la exposición y dando cuenta de la dimensión transcultural del fenómeno de las visiones y apariciones. Así, la primera de las ponencias abordara la metáfora del ‘ojo del alma’ en la Edad Media, en combinación con la segunda de las conferencias en la que se plantea un acercamiento al ojo exterior, al cruce de miradas entre lo terrenal y lo divino desde la antigüedad hasta nuestros días. Las intervenciones se cerrarán con una ponencia dedicada al mundo del celuloide, en la que Piñol Lloret tratará de responder una serie de llamativas cuestiones: ¿Cómo puede el cine mostrar lo irrepresentable? ¿Qué visión ha ofrecido el cine franquista de las “visiones”? ¿Cuáles son configuraciones visuales e ideológicas de estas películas?

Por último, a media tarde tendrá el lugar una visita comentada y un acto de cierre de la exposición Visiones. Mística y política en el País Vasco en la Sala Araba de la Fundación Vital. Será un momento apropiado para analizar lo expuesto en la sesión de la mañana en relación con las fotografías y materiales presentes en la exposición. La entrada a toda la programación es gratuita.

PROGRAMA

Mañana – Fundación Sancho el Sabio (Portal de Betoño, 23)

– 10:00 Bienvenida y visita comentada a la exposición bibliográfica en la Fundación Sancho el Sabio a cargo de los comisarios de la exposición.

– 10:40 – 11:00 Pausa café

– 11:00 – 14:00 Ponencias

11:00 – Presentación de las Jornadas

11:15 – Gorka López de Munain, “El ojo del alma: visiones y apariciones en la Edad Media”.

12:00 – Ander Gondra Aguirre, “Modos de ver y de ser visto. Apuntes para una historia del ojo visionario”.

12:45 – Marta Piñol Lloret, “Apariciones en el celuloide: mística y cine en la España franquista”.

13:30 – Coloquio – debate

 

Tarde – Sala Araba (Araba (La Paz, 5 – 1ª planta / Dendaraba)

19:00 – 21:00

Visita comentada y cierre de la exposición ‘Visiones. Mística y política en el País Vasco’ en la Sala Araba de la Fundación Vital (acceso gratuito).

CONGRESO INTERNACIONAL “LA GUERRA CIVIL EN EL PAÍS VASCO (1936-1939): HISTORIA Y MEMORIA”

Convocatoria para la presentación de comunicaciones al congreso internacional “LA GUERRA CIVIL EN EL PAÍS VASCO (1936-1939): HISTORIA Y MEMORIA”

Organizado por la Universidad del País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea (Grupo de investigación GIU 14/30) y Fundación Sancho el Sabio Fundazioa.

En Vitoria-Gasteiz, 25 y 26 de Mayo de 2017.

Si bien en los últimos años se han realizado valiosas aportaciones en la investigación sobre la Guerra Civil en el País Vasco (1936-1939), este crucial acontecimiento sigue reclamando preferente atención historiográfica.  Desde que en 1987 se celebrara el primer congreso académico sobre el tema, han sido escasos los encuentros científicos organizados para debatir y presentar  los avances de investigación. El pasado año se cumplieron ocho décadas del estallido de la guerra, y éste se conmemora el 80 aniversario del bombardeo de Gernika; es una buena ocasión para convocar de nuevo a los investigadores.  La Universidad del País Vasco y la Fundación Sancho el Sabio unen sus esfuerzos para celebrar un congreso que permita explorar tanto la dimensión histórica de la guerra como la construcción de las diversas memorias existentes en torno a ella. Historia y memoria constituyen por consiguiente los dos ejes que articularán un encuentro al que se invita a participar a investigadores que trabajen sobre los siguientes aspectos:

  1. LA GUERRA CIVIL. En este primer bloque tendrán cabida propuestas de comunicaciones sobre aspectos militares de la contienda; situación política en ambos bandos; represión; propaganda; dimensiones sociales y económicas; culturas políticas e identidades; la cuestión religiosa; aspectos internacionales; exilio;etc.
  1. MEMORIA DE LA GUERRA CIVIL. En este bloque se considerarán propuestas de comunicaciones relacionadas con la construcción de memorias sobre la guerra y sobre las políticas públicas de memoria. También tendrán cabida en él estudios sobre guerra y cine; guerra y expresión artística;etc.

Para solicitar la presentación de comunicaciones al congreso es necesario el envío del título y un resumen de un máximo de 250 palabras, así como de un breve currículum académico. Las propuestas pueden presentarse en castellano o euskera, que son los idiomas del congreso.

La fecha límite de presentación de solicitudes será el 31 de marzo de 2017. Antes del 15 de abril se comunicará si la comunicación ha sido aceptada o no. Las solicitudes serán dirigidas a la siguiente dirección de correo electrónico: congresoguerracivilpaisvasco@gmail.com

 Entidad organizadora

Grupo de investigación UPV/EHU El nacionalismo vasco en perspectiva comparada, GIU 14/30.

https://www.ehu.eus/es/web/nacionalismo-vasco-perspectiva-comparada/home

Comité organizador

Directoras

Coro Rubio (UPV/EHU) y Virginia López de Maturana (UPV/EHU)

Secretario

Germán Ruiz Llano

Vocales

Santiago de Pablo (UPV/EHU)

José Luis de la Granja (UPV/EHU)

Ludger Mees (UPV/EHU)

María del Mar Larraza (Universidad de Navarra)

Rosario Martínez Díaz de Zugazúa (Fundación Sancho el Sabio)

Jesús Zubiaga Valdivielso (Fundación Sancho el Sabio)

Comité científico

Peter Anderson (University of Leeds)

Xosé M. Núñez Seixas (Ludwig-Maximilians Universität)

Severiano Rojo Hernández (Aix-Marseille Université)

Alfonso Botti (Universidad de Módena-Reggio Emilia)

Xabier Irujo (Centre for Basque Studies, University of Nevada)

Leyre Arrieta (Universidad de Deusto)

Francisco Javier Caspistegui (Universidad de Navarra)

‘Paaarisien!, argazkiak eta bizipenak zuri-beltzean, Vitoria-Gasteiz 1880-2009’

Vitoria-Gasteizen historia biziaren eta bere jendearen 100 urtetik gora Vital Fundazioaren Aretoan ikusgai

Vital Fundazioa Aretoan gaurtik aurrera ‘Paaarisien!, argazkiak eta bizipenak zuri-beltzean, Vitoria-Gasteiz 1880-2009’. Erakusketak, 650 irudiz osatua, hiriko biztanleen bizipenak erakusten ditu, argazkilari gasteiztar ezagunen objektiboaren bitartez. Datorren apirilaren 2ra arte izango da ikusgai.

Vitoria-Gasteizko argazkilariek hamarkada luzetan egin dute notario lana, hiriko kaleetan bizitako une eta bizipenen fede emanez. Erakusketak Fernando Martínez de Viñaspreren ekoizpena eta erakusketa-diseinua ditu eta XXI. mendeko bisitariak hiriaren azken 130 urteetako eguneroko bizitzara hurbildu daitezela du helburu: azokak, jaiak, jolasak, neska- mutilak kaleetan edo kirolak dira adibideetako zenbait.

‘Paaarisien!, argazkiak eta bizipenak zuri-beltzean, Vitoria-Gasteiz 1880-2009’ erakusketak 650 argazki biltzen ditu hainbat formatutan, Vitoria-Gasteizko Udal artxibategitik, Arabako Lurralde Historikoko Artxibategitik eta Sancho el Sabio Fundazioaren fondoetatik datozenak. 1880 eta 2009 bitartean, garai bakoitzeko argazkilari nabarmenenek egindako argazkiak dira. Haien artean, Salvador Azpiazu, Alberto Schommer, Enrique Guinea, Balbino Sobrado, Ceferino Yanguas, Tomás Alfaro, Gerardo López de Guereñu, Santiago Arina, José María Parra, Federico Arozena eta Gregorio Querejazu ditugu.

Erakusketa osatzen duten argazki asko ez dira sekula izan jende aurrean, sailkatu eta digitalizatuak izatearen zain. Izan ere, erakusketa hau antolatu izanak bidea eman du katalogatu eta euskarri digitalera pasa daitezen. Balio erantsia da, gainera, Vital Fundazioa Aretoan birsortu egin direla 1/1 eskalan, dagoeneko desagertu egin diren hiriko hainbat eremu, baina oraindik ere arabar askoren oroimen kolektiboan  bizirik  dirautenak. Teknologia saltokiak, tabernak eta jatetxeak, auto tailerrak, argazki-dendak, zinema bat edo jostailuak. Horiek guztiak hiriko pertsonaiekin batera, bere historiaren zati bat oroitzera eramango dute bisitaria.

Zenbait leku mitikoren birsortzeek dute lekua erakusketan, esaterako, ‘La Playa’ taberna. Florida parkean kokatua; Hispano hotel eta jatetxea, bere gasolindegi bereziarekin; Balbinoren tailerra eta bere ‘montesa’ motozikletak; Extramiana saltokia, ‘azken belaunaldiko’ irrati-aparailuak ikusgai zituena edo lehendabiziko telebistak zuri-beltzean;  edo Almacenes Kolkay eta bere jostailuak. Era berean, erakusketa eremuan Arqué argazki- estudio ezagunaren errepresentazioa ere badago edo garaiko zinema bat, pipa eta kakahuetez alaitutako eta ehunka soldadurekin partekatutako arratsalde haiek gogoratu  ahal izateko.

Hori guztia garaiko guardia urbanoen begirada zorrotzaren pean, beti hiriko bidegurutzeetan zeudenak, euren oinpekoen gainean zirkulazioari begira. Ez dira faltako erakusketan mugarri aeronautikoak nahiz motozikletetarako hirian zegoen grina.

Aldi berean egingo diren jarduerak

Arabako Argazkilaritza Elkartearekin elkarlanean, argazkilaritza campusa antolatu da umeentzat. Campus horretan kamera xumea egiten ikasiko dute, argazkiak egiten irakatsiko zaie eta era dibertigarrian eta didaktikoan ikasiko dute arte horren bilakaera, gaur egungo argazki digitala eta eskuko telefonokoetaraino. Nagusiek argazkilaritzan hasteko tailerra ere izango dute.

Beste aldetik, Vital Fundazioa Aretoak zuri-beltzeko errebelatze-laborategia ere izango du eta bisitariek in situ ikusi ahal izango dute nola errebelatzen diren argazki analogikoak,  egun berriro indarra hartzen ari den joera baita. Argazki ekoizpenak eskatzen zuen protokolo guztia ezagutzea aukera interesgarria izango da, asteburuetan erakusketara hurbildu nahi dutenentzat.

Azkenik, asteburuetan ere, ‘argazkilari minutulari’ batek (XIX. mendearen amaieran herriko eta hiriko plazetan ikus zitezkeen profesional ibiltariak, pertsonen argazkiak prezio popularretan egiten zituztenak), XX. mendearen hasierako kamera bat dutela eta garaian bezala jantzita, argazkiak egingo dizkie bisitari taldeei eta hamabost minututan erakutsiko  du nola egiten zen argazki bat eta bere errebelatze-teknika. Jarduera hori ikasle-taldeei eta erakusketa taldean ikusi nahi duten beste talde eta elkarte batzuei ere eskainiko zaie.

Erakusketa Vital Fundazioa Aretoan izango da ikusgai (Posta 13-15, Vitoria-Gasteiz), datorren apirilaren 2ra arte, astelehenetik larunbatera, 18:00etatik 20:30era, eta igandeetan eta jaiegunetan, 12:00etatik 14:00etara eta 18:00etatik 20:30era. Sarrera dohain da.

 

I. Mundu Gerrak Nafarroan izan zuen eraginari eta prentsan izan zuen islari buruzko ikerketa-lana saritu du Sancho el Sabio Fundazioak

Alejandro Pulido Azpiroz da egilea, Historian graduatua Nafarroako Unibertsitatean

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio  Fundazioak euskal kultura sustatzeko Unibertsitate Mailako Ikerketa Lehiaketaren hemeretzigarren edizioko sariak eman ditu, izan ere, sari horiek Vital Fundazioaren mendeko erakunde horrek bultzatzen ditu. Edizio honetan, saritua Alejandro Pulido Azpiroz da, I. Mundu Gerrak Nafarroan izan zuen eraginari eta prentsan izan zuen islari buruz egin duen lanarengatik.

Sancho el Sabio Fundazioak antolatzen duen Unibertsitate Mailako Ikerketa Lehiaketa etenik gabe egin da 1998tik. Lehiaketa hori Euskal Herriko edozein unibertsitatetan ikasketak egiten ari diren ikasleei zuzenduta dago. Ikasleek lan originalak eta argitaratu gabeak aurkeztu behar dituzte, Euskal Herriari buruzkoak, bere edozein eremu edo alderdiri buruz, (kultura, zientzia, historia, geografia, hizkuntza, literatura, artea, e.a.). Gaztelaniaz, euskaraz edo frantsesez idatziak izan daitezke, eta lana egiteko Fundazioko bertako bibliografia edo dokumentu fondoak kontsultatu behar dituzte. Hortaz, gazteen artean  euskal gaiei buruzko ikerketa eta Fundazioaren fondoen erabilera sustatzea du helburu ekimenak.

Alejandro Pulidoren ikerketa-lanak ‘I. Mundu Gerra, Nafarroan izan zuen eragina eta  nola islatu zen prentsan: Diario de Navarra (1914-1918)’ du izenburu. Bertan parte hartu zuten herrialdeetarako I. Mundu Gerra mugarria izan zela aztertzen du lan horretan eta, gainera, sakonki eragin ziela neutralak izan ziren herrialde askori. Bere iritziz, “hurbilen tokatzen zaigunetik, Euskadiko probintzietako eta Nafarroako eguneroko bizitza asaldatu zuen gerrak, eta horri dagokionez, ez zen industrializatutako Bilbo Handira edo Gipuzkoako hiriburu kosmopolita eta turistikora mugatu, izan ere, a priori Europako inguru nahasitik urrunago zeuden herri nekazariagoetako bizitza ere baldintzatu zuen”.

Horixe gertatu zen Nafarroan, “gerraren ondorioz, oinarrizko produktuen prezioa, erremediorik gabe, gora egiten ari zela ikusi zuten, gizarte arazoak larritzen ziren heinean”. Testuinguru politikoak ere gerra-gatazkaren astindua jasan zuela  gogorarazten  du ikerketak, “iritzi publikoa (eta politikoa), gerra-piztearen aurrean neutral mantentzeko nahian bat bazetozen ere, Alemaniakoen eta Aliatuen aldekoen artean banatu baitzen”.   Pulidoren hitzetan, “mundu gerrak aldarrikapen nazionalistak ere bizitu zituen kontinente osoan, Euskal Herrian ere bai, eta euskal abertzaletasunaren eta nabarrismo politikoa izenaz ezagutzen denaren arteko etorkizuneko tira-biren aurrekaria izan zen”. Hori guztiori, Nafarroako prentsan islatu zen Nafarroako prentsa-orrietan, “ bereziki, Diario de Navarra, tirada handiena zuen egunkariaren orrietan, eta Raimundo García, ezizenez Garcilaso, eragin handiko bere zuzendariarengan, probintziako bizitza XX. mendearen zati oso  handian markatu baitzuten”.

Historian graduatu berria Nafarroako Unibertsitatean (2014) eta UPV-EHUko Historia Garaikideko masterrean, Nafarroako historiarekin zerikusia duten hainbat arlotan egin du  lan Alejandro Pulidok, hala artxibategietan (praktikak Nafarroako Elizbarrutiko Artxibategian) nola indusketa arkeologikoetan (Zamartze, Uharte Arakil, Nafarroa).

Era berean, Europako mugimendu nazionalisten gaineko ikerketak ere egin ditu,  hain zuzen, erregionalismo bretoiari buruz, eta artikulua ere argitaratu zuen Tiempo y Sociedad aldizkarian, 2015ean. Beste alde batetik, Historia Gradua egin zuen bitartean, Euskal Hizkuntza eta Kultura Katedrak antolatutako hainbat ikastarotan eta jardueratan hartu zuen parte, baita Nafarroako Ondare eta Arte Katedrak antolatutako beste batzuetan ere.

Lehiaketa honen irabazle den aldetik, 600 euroko saria dirutan jasoko du Alejandro Pulidok, bere lana Sancho el Sabio Aldizkarian argitaratuko da eta aipatutako aldizkariaren bilduma osoa jasoko du, hau da, orain arte argitaratutako ale guztiena.