Erakusketa ‘Hiri galdua. San Frantzisko komentua’

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio Fundazioan, gaurtik aurrera  ‘Hiri galdua. San Frantzisko komentua’ erakusketa ikusgai. Hiriak eraikin asko galdu ditu hurbileko garaian, eta San Frantzisko komentua enblematikoenetako bat izan da, maila artistikoan zein historikoan. Antolatu den erakusketak eraikin enblematiko horren historia, bilakaera eta gainbehera erakutsiko dizkigu. Otsailaren 8ra arte izango da jendaurrean.

Erdi Aroko Araba ekimenaren lan-taldea da erakusketaren komisarioa eta San Frantzisko komentura hurbiltzen den bibliografia eta argazki erakusketa bat da. XIII. mendearen hasieran eraiki zen komentua, militarren kuartel bilakatu zen XIX. mendean eta eraitsi egin zen 1930. urtean. Bere hormen artean gordetzen zen mendeetan zehar metatzen joan zen zama historiko osoa, eraitsi zen arte, dinamitak ezarri zuen amaiera eta eraikina ez ezik bere barnean gertatutako guztia ere betiko ahanzturan erortzear egon da.

Ikerketaren ardura izan duen taldeak, Gorka López de Munain, Isabel Mellén, Iñigo Ezquerra eta Ander Gondra ditu kideak, eta estatuko dozena bat artxibategitako dokumentuak eta materialak baliatu ditu erakusketa prestatzeko. Hartara, Gasteizko komentu horri buruz orain arte egin den historia osatuena eta konplexuena eraiki dute.

San Frantzisko eta Posta kaleen artean kokatua, erdigunean zegoenez, nolabaiteko eragina izan zuen hiriaren bilakabidean. Horrela, komenturen erabilera erlijiosoan eta politikoan sakontzen du erakusketak; mugari artistikoan eta bertan lurperatuta dauden pertsonen izen handietan; bertan bizi ziren pertsona batzuen ospean edo, XIX. mendean, jarraikako gerretan bizitako zailtasunetan eta zoritxarretan.

Gainera, eraikina behin betiko eraitsi baino lehen, aurreko urteetan, hirian bizi izan zen eztabaida latza aurkeztu eta bere testuinguruan kokatzen du erakusketak, eta eraisketa aurreko eta osteko argazki aukeraketa zabala dago, eta hiriko prentsak jaulkitako iritzi egiaztatuen erakusketa zabala. Hirigintza interesak, ondare-sentiberatasuna edo hiriaren hazkundea dira eztabaida horren ezinbesteko osagaietako batzuk.

‘Hiri galdua. San Frantzisko komentua’ erakusketa, jarduera eta proposamen sorta baten hasiera ere bada, eta datozen hilabetetan, komentu desagertu hori izango du protagonista. Liburu-katalogo bat argitaratuko da, eta zehatzago eta sakonago garatuko dira erakusketan aipatutako zenbait alderdi. Era berean, hitzaldi ziklo bat egingo da, bere historiako ezinbesteko elementu eta epealdiei buruz, eta hainbat bisitaldi gidatu abiaraziko dira, erakusketa horretara nahiz Gasteizko erdigunera, eta oraindik ere bertan dauden komentuko hainbat aztarna ikusiko dira.

‘Hiri galdua. San Frantzisko komentua’, otsailaren 8ra arte izango da ikusgai, astelehenetik ostegunera 9:00etatik 13:30era eta 15:00etatik 18:00etara eta ostiraletan 8:00etatik 15:00etara, Sancho el Sabio Fundazioaren egoitzan (Betoñuko Atea, 23). Jaiegunei eta ordutegi bereziei buruzko informazio gehiago eta taldeetarako bisitaldi gidatuak eskatzeko, 945 25 39 32 telefonora deitu behar da.

Sancho el Sabio Fundazioak Montoya Ortiz de Zárate familiaren artxibategia jaso du

Sancho el Sabio Fundazioak Montoya Ortiz de Zárate familiaren artxibategia ere badu bere fondoen artean, Armiñonetik etorrita. Dokumentu horien berezitasuna duten itxuran datza, eta fatxadako horman sartuta aurkitu zirela, familia armarriaren atzean.

Sancho el Sabio Fundazioak familia-artxibategien proiektua du, 1993an hasia, eta ikertzaileentzako eskuratzen oso zailak diren dokumentu-fondo pribatuak Fundazioaren webgunean online kontsultatu ahal izatea ahalbidetu du. Proiektu horri esker, eta dohaintza berri hori kontuan izanda, hamabi dira familia-artxibategiak dituztenekin sinatutako hitzarmenak.

Kasu honetan, gordailua Montoya Ortiz de Zárate familiari esker izan da posible. Artxibategi txiki bat da, hamabi dokumentuz osatua, euren berezitasuna, hala ere, duten itxuran datza, dokumentu edukian eta nola aurkitu ziren. Berez, josita dauden dokumentu multzo bat da, eta Andrés Tomás de Montoya y Cárcamok bere etxean armarria antolatu dezan beharrezko informazioa dute. Euskarria papera eta pergaminoa dira, belus gorrian josiak eta neurrira egindako latoizko kutxa batean babestuta. Montoya Ortiz de Zárate familiak Armiñóngo euren  etxearen aurreko horman txertatuta aurkitu zuen latoizko kutxa, Montoya Cárcamo abizeneko familia-armarriaren atzean, Kale Nagusia zabaltzeko, ibilgailu handiak arazo barik pasa zitezen, etxearen zati bat bota eta armarria lakuz aldatu behar izan zenean.

Jabeentzat dokumentu oso garrantzitsua eta baliotsua zela adierazten du aurkikuntzak, horregatik gorde zutela leku hartan, seguraski familia-etxea eraiki zutenean edo eraberritu zutenean eta armarrien ziurtagiria lortu. Artxiboei dagokienez, ezohiko dokumentua da. Beste familia-artxibo batzuetan, mota horretako dokumentuak bananduta agertzen dira. Kasu honetan, Montoya Cárcamotarren armarriaren beharrezko ziurtagiri guztiak elkarrekin josita agertu dira, dokumentu-tipo perfektua osatzen dute, hidalgia ziurtagiriaren eredu. Ezinbesteko prozesu eta dokumentua dira XVI. mendetik XVIII. mendera arteko familia-bizitzan, dokumentu hori lortuta eskuratzen ziren pribilegioengatik, batik bat. Familia-etxean armarria jartzeko ez ezik, lanbide publikoak, militarrak edo elizakoak hartzeko aukera ere bazekarren, baita zergak ordaintzeko salbuespena ere, hau da, odol garbitasun eta hidalgia nobletasun-agiria zutenen eskura besterik ez zegoen pribilegioa.

Dokumentua bera ziurtagiria da, Ramón Zazo Ortega Carlos III.enaren Arma Errege kronistak luzatua, Madrilen, 1771eko abuztuaren 27an, Armiñongoa zen Andrés Tomás de Montoya y Cárcamok eskatuta (21-12-1724), Montoya eta Cárcamo bere abizen bien armarrietarako.

Montoya Ortiz de Zárate familiarekin sinatu den hitzarmenaren arabera dokumentua mugarik gabeko denboran gordailutuko da Sancho el Sabio Fundazioan, eta bete beharreko baldintza da dokumentazio hori beti Araban egon dadila. Era berean, familiako kide bakoitzak artxibo osoaren kopia digitalizatu bat jaso du. Beste alde batetik, artxibo horri esker,  eta Herreña, Armiñón, Estabelu eta Paiuetako elizetako parrokia-erregistroak ikertu ondoren, Montoya familiakoen zuhaitz genealogikoa egin da, XVI. mendetik, gaur egun arte.

‘Álava insólita: símbolos, mitos y lugares de memoria’

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio Fundazioak ‘Álava insólita: símbolos, mitos y lugares de memoria’ lana aurkeztuko du bihar, Santiago de Pablo eta Virginia López de Maturana historialarien lana. Mendeen joan-etorrian lurraldearen identitatea osatu duten elementu guztiak ditu aztergai liburuak. Arratsaldeko 7etan izango da aurkepena, Luis de Ajuria aretoan (k/ Alaba Jenerala 7, Vitoria-Gasteiz).

‘Álava insólita: símbolos, mitos y lugares de memoria’, Sancho el Sabio Fundazioak eta Euskal Herriko Unibertsitateak sinatutako ikerketa-hitzarmenaren emaitza da. Fundazioak berak eta Beta III Milenio argitaletxeak editatua, mendeetan zehar Arabako lurralde historikoko identitatea osatu duten sinboloak, mitoak eta memoria-lekuak ditu aztergai, oraindik ere memoria kolektiboan baitaude, eta izaera eta sentimendu arabarrean islatzen dira.

Santiago de Pablo eta Virginia López de Maturana historialarien lana da eta hainbat arlo aztertzen dira, hala nola sinboloak, jaiak eta herri tradizioak, gertaera historikoak edo legendakoak, karga sinboliko handia duten geografia arabarreko tokiak, Erdi Arotik gaur egunera arte Arabako historiaren protagonista izan diren gizon eta emakumeak, 1936ko gerra dela eta identitate-marka bilakatu diren gertaerak edo hiriburuaren eta probintziaren modernizazioa XX. mendean zehar.

Besteak beste, hainbat elementuren historia eta esanahia aurki daitezke, esaterako, Arabako bandera era armarria; San Prudentzio, Andre Maria Zuria eta Estibalizko Ama; Zeledon eta brusak eta neskak; Arabako Errioxako patata eta ardoa; Alaves eta Baskonia, Green Capital, Heraclio Fournierren kartak, Jazzaldia edo Araba Euskaraz, baina baita Vitoria-Gasteizko gudua edo 1976ko martxoaren 3a ere. Leku ugari aztertu dira, esate baterako, Gorbeia mendia, Trebiñuko enklabea edo Arriagako San Joaneko baseliza; edo zenbait pertsonaia, Sancho el Sabio, Manuel Iradier, Sacamantecas, Ignacio Aldecoa, Ramiro eta María de Maeztu eta abar luzea.

Kalitatezko dibulgazio liburua da, ilustrazio ugari ditu eta irakurtzeko erraza egiten da, nahiz eta irakurleak prestakuntza historiko sakoa ez izan. Era berean, ikerketa-lana da, idazteko argitaratu gabeko iturri asko erabili baitira, inprimatutakoak zein ikus-entzunezkoak.

De Pablo eta López de Maturana

Egileak lurralde historikoko historia garaikide arloko adituak dira eta zenbait liburu argitaratu dituzte elkarrekin, hala nola ‘Diccionario ilustrado de símbolos del nacionalismo vasco’ (2012), ‘La Diócesis de Vitoria: 150 años de Historia, 1862-2012’ (2013) eta ‘100 símbolos vascos: Identidad, cultura, nacionalismo’ (2016).

Santiago de Pablo Historia Garaikideko katedraduna da Euskal Herriko Unibertsitatean. Bere liburu berrienen artean honako hauek azpimarra daitezke, ‘La patria soñada. Historia del nacionalismo vasco desde su origen hasta la actualidad’ (2015), ‘Creadores de sombras: ETA y el nacionalismo vasco a través del cine’ (2017) eta ‘Historias en albiazul’ (2018). Gaur egun Sancho el Sabio aldizkariaren zuzendaria da eta 2009-2010 ikasturtean ikerlari gonbidatu aritu zen Nevadako Unibertsitateko Center for Basque Studies sailean, Reno (Estatu Batuak). Era berean, ikastaroak eta hitzaldiak eman ditu bost kontinenteetako unibertsitateetan.

Bere aldetik, Virginia López de Maturana Historian doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatean. Besteak beste, honako liburu hauek idatzi ditu, ‘La reinvención de una ciudad: poder y política simbólica en Vitoria durante el franquismo, 1936-1975’ (2014) eta ‘40 textos fundamentales en la historia contemporánea del País Vasco’ (2017), euskaraz ere argitaratua.

‘Álava insólita: símbolos, mitos y lugares de memoria’ liburuaren aurkezpena bihar izango da, osteguna, arratsaldeko 7etan, Luis de Ajuria aretoan (Alaba Jenerala 7). Sarrera dohainik izango da eta aretoko jesarlekuak bete arte izango da sartzeko aukera. Egileez gain, Jesús Zubiaga Sancho el Sabio Fundazioaren zuzendaria, Carmen Gómez zuzendari ohia eta Paco Góngora kazetaria eta ‘Historias perdidas de Álava’ sortaren egilea ere bertan izango dira.

 

 

 

 

 

 

 

“ Manuel Larramendiren lorratza”

Sancho el Sabio aldizkariaren ale berezi bat

Los trabajos agrupados en el volumen monográfico Manuel Larramendiren lorratza / La estela de Manuel de Larramendi son fruto, en primer lugar, de una jornada con título similar que se celebró en el campus de Bilbao de la Universidad de Deusto el 6 de julio de 2017, organizada por el Instituto de Estudios Vascos / Euskal Gaien Institutua de la misma universidad y patrocinada por Bizkaiko Foru Aldundia / Diputación Foral de Bizkaia. Esta jornada contó con la participación de un grupo de profesores-investigadores de las Facultades de Ciencias Sociales y Humanas y de Derecho de la Universidad de Deusto, y con la de Bakarne Altonaga, investigadora de la Universidad del País Vasco, quien aceptó gentilmente la invitación para compartir con nosotros su innovadora línea de investigación sobre el asunto. Y en segundo lugar también son fruto de los requisitos de excelencia académica y editorial de la revista Sancho el Sabio, que ha tenido a bien acoger en sus páginas la mayor parte de esos textos tras haberlos sometido a sus rigurosos criterios de evaluación y edición.

Los estudios reunidos en este volumen pueden leerse de maneras diversas. Quien siga el modo en que vienen ordenados encontrará dos grandes bloques que obedecen simultáneamente a dos criterios, uno lingüístico y otro más o menos temático. En el segundo bloque figuran los estudios redactados en castellano que, a su vez, están dedicados a la historia política, ya sea en el modo en que trasluce en la obra del propio Larramendi, ya sea en referencia a la evolución de la foralidad vasca, que siempre ha encontrado en Larramendi a un referente ineludible (sarrera jarraitzen irakurtzea).

Monográfico: “ La estela de Manuel de Larramendi”

La Fundación Sancho el Sabio convoca el Certamen Universitario 2018

  • Dirigido a estudiantes universitarios de Máster y Doctorado, deberá versar sobre temática vasca en cualquiera de sus aspectos: cultura, ciencia, historia, geografía, literatura, etc.
  • Para su elaboración es necesario consultar los fondos de la Fundación.

La Fundación Sancho el Sabio Vital Fundazioa de la Fundación Vital ha convocado el Certamen Universitario 2018, una cita dirigida a estudiantes universitarios de Máster y Doctorado que busca fomentar la investigación sobre temas vascos y la utilización de los fondos de la propia Fundación. Los proyectos deberán entregarse en esta misma sede, en mano, por correo o por cualquier otro medio, antes de las 13:30 horas del martes 31 de octubre de 2018 y los participantes optarán a un premio de 1.000 euros.
Esta convocatoria, tiene su origen en el Certamen Universitario de Investigación Sancho el Sabio, celebrado de forma ininterrumpida desde 1998. Podrán participar todos los estudiantes universitarios que estén matriculados en programas de Máster y Doctorado. Deberán presentar trabajos de investigación originales e inéditos que versen sobre temática vasca en cualquiera de sus ámbitos o aspectos (cultura, ciencias, historia, geografía, lengua, literatura, arte, etc.) y podrán estar redactados en castellano, euskera o francés.
Además de impulsar la investigación entre los universitarios, este certamen pretende fomentar la utilización de los fondos documentales, bibliográficos, hemerográficos o de cualquier tipo de la Fundación Sancho el Sabio Vital Fundazioa, de ahí que para participar sea requisito imprescindible haberlos consultado, al menos parcialmente. Asimismo, deberán estar avalados por un profesor del centro donde curse estudios el autor. Las bases del concurso están a disposición de cualquier persona interesada en la Fundación Sancho el Sabio (Portal de Betoño, 23) o en última convocatoria.
El fallo del jurado será dado a conocer en noviembre y se entregará un premio de 1.000 euros. Asimismo, será publicado en la revista de la Fundación.
La Fundación Sancho el Sabio, uno de los Centros de Documentación más importantes en cuanto a la cultura vasca se refiere, conserva la memoria bibliográfica y documental del pueblo vasco a través de su historia y la pluralidad ideológica. Su biblioteca contiene, desde 1964, un valioso fondo documental en el que se pueden encontrar monografías, publicaciones periódicas, fotografías, manuscritos, mapas o documentación familiar, una importante riqueza patrimonial que le ha convertido en un referente obligado para la investigación sobre la cultura vasca.

Landazuri Elkartearen “2017ko saria” jaso du Sancho el Sabio Fundazioak

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio Fundazioak Landazuri Fundazioaren “2017ko saria” jaso du, talde modalitatean. Arabako kultura arloan nabarmentzen diren edozein motatako jarduerak saritzeko helburuz sortu ziren sari horiek. Ekitaldian Arte Sakroko Museoko zuzendaria den Zoilo Callejak ere jaso du eman zaion saria.

Sancho el Sabio Fundazioari egokitu zaion aitortza Jabi Soto Landazuri Elkartearen presidenteak eman dio Jon Urresti Vital Fundazioaren presidenteari. Urrestik eskertu egin du saria eta honako hau adierazi du “Landazuri Elkarteak eta Sancho el Sabio Fundazioak interes, helburu eta kezka ugari partekatzen dituztela Arabari eskaintzen dioten ahaleginean, hala nola gure kultura, tradizio eta ohituren sustapena eta babesa edo Euskadirekiko ezagutzan eta lankidetzan sakontzeko lana”.

1992an hasi zen Landazuri Elkartea sari horiek banatzen, gizartea bere izaera ezaugarriak eta elkarbizitza balioak ezagutu eta zaintzearen onurez sentsibilizatzeko helburuz. Arabako kulturaren alde lan egiten duten taldeen nahiz pertsonen ahalegina nabarmentzeko xedez, gainera, urtero ematen dituzte sari horiek, taldekako eta banakako modalitateetan.

Hartara, talde modalitatean, oraingo honetan, Sancho el Sabio Fundazioak burutzen duen “euskal kulturarekin zerikusia duen dokumentazioaren biltze, zaintze eta hedatze lana” azpimarratu nahi izan dute. Aitortzen aurkezpenean, Landazuri Elkarteak nabarmendu duenez, Fundazioaren lanak “euskal dokumentu funts oso joria eta osatua eratu dadila ahalbidetu du”.

Sancho el Sabio Fundazioak, dokumentazio-zentro garrantzitsuenetako bat euskal kulturari dagokionez, euskal herriaren oroitzapen bibliografikoa eta dokumentala gordetzen du, bere historian eta aniztasun ideologikoan zehar. Bere liburutegian, 1964tik, dokumentu-funts baliotsua du, eta monografiak, aldizkako argitalpenak, argazkiak, eskuizkribuak, mapak edo familia-dokumentuak aurki daitezke, izan ere, ondare aberastasun esanguratsu horrek derrigorrezko erreferente bilakatu du, euskal kulturari buruzko ikerketa lanetarako (www.memoriadigitalvasca.es).

Bere aldetik, banakako modalitatean, Zoilo Calleja Ansoteguik jaso du “2017ko saria”, hamarkada luzeetan erlijio arteari, arkeologiari eta bertako kulturari eskaini dion lanaren aitortzan. Arte Sakroko Museoko zuzendaria da Calleja eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko eta Arkeologiarako Arabar Institutuko kidea ere bai.

 

 

 

‘Sancho el sabio familiakoekin’

Vital Fundazioak maiatzaren azken asteburuan ospatuko du ‘Vital Egunaren’ lehenengo edizioa.  Egingo dugun jardueretako bat izango da ‘Sancho el sabio familiakoekin’ jardunaldia.

“Vital Eguna”, arabar guztiekin, bere laguntza jasotzen duten elkarteekin eta kolektiboekin eta bere jarduera-arlo guztiekin partekatzeko eta loturak sendotzeko borondatez sortu den jardunaldia. Vitoria-Gasteiz  gustu eta adin guztietarako  kultura, musika eta kirol jarduerez  beteko da. Maiatzaren 26ko gauan, larunbatean, ekitaldi ikusgarria egongo da, La Florida parkeko kioskoa eta estatuak argiztatuko baitira, eta instalazio hori Vital Fundazioak hiriari egingo dion oparia izango da.

Maiatzaren 26ko larunbatean, Sancho el Sabio Fundazioak ate irekietako jardunaldia izango du. Goiz osoan gure instalazioetara bisita gidatuak antolatuko ditugu, baita nagusientzako eta haurrentzako zenbait tailer ere.

Txikienentzako esku-lan tailerra egingo dugu. Parte hartzen duten haurrek didaktikoki deskubritu ahal izango dute liburu bat egiteko prozesu osoa ere.

Oroitzapenaren tailerra’, beste aldetik, nagusientzat izango da. Tailer horretan, fundazioaren funts historikoei esker, euren zuhaitz genealogikoa ikertu ahal izango dute, edo euren herriari buruz edo gogoko duten beste edozein gai bati buruz.

Sancho El Sabio Fundazioaren instalazioetan gaituzue zain (Betoñuko Atea, 23),10:00etatik aurrera.

Gogoratzen dizuegu izena emateak mugatuak direla

Tailerrak

Adin guztietarako tailerrak eskainiko dira goiz osoan:

  • Oroitzapenaren tailerra: badakizu zure izenaren esanahia? Badakizu euskaraz parekorik duen? Zure abizenaren jatorria ezagutu nahi duzu? Oroitzapenaren tailerra jarduera oso garrantzitsua da, zutaz eta zure inguruaz mota guztietako informazioa eskaintzen duena. Jaio zinen egunean gertatu ziren jazoera garrantzitsuak ezagutuko dituzu, nolakoa zen jaio zinen hiria eta kalea, (4tik 10 pertsona arteko taldeak, izena aldez aurretik emanda)
  • Papera egiteko tailerra haurrentzat: Primerako jarduera, txikienek ondo pasa dezaten
  • Esku-lan tailerra haurrentzat
  • 3D grabatu eta inpresio tailerra
  • Artxibo pertsonalaren tailerra

Jarduerak

Goiz horretan Sancho El Sabio Fundazioa bisitatzen dutenek beste zenbait jardueraz ere gozatu ahal izango dute:

  • Bisita gidatua Sancho el Sabio Fundazioaren egoitzara: Erakundea barrutik ezagutzeko sekulako aukera.
  • Bisitaldia Mariano Arsuagaren ‘Lorategiak airean / Jardines en el aire’ erakusketara. Artistak berak egingo du gidari lana.
  • Bisitaldi birtuala Fundazioaren fondoetatik, informazioa begiratzeko eta gordetzeko argibideekin.
  • Vitoria-Gasteizi buruzko aldizkari eta liburuen erakusketa historikoa.
  • Vitoria-Gasteizi buruzko filmen emanaldia.

 

 

“Gerra Zibilak Euskal Herrian. Historia eta memoria”

Sancho el Sabio aldizkariaren ale berezi bat

“La Guerra Civil de 1936 constituye uno de los grandes temas de la historiografía española, y sobre ella existe una producción científica ya inmensa e inabarcable. Sin embargo, en el País Vasco continúa siendo una temática que reclama mayor profundización, y más obras de investigación de calidad. Desde 1987 hasta la actualidad han sido escasos los encuentros científicos que se han celebrado para exponer los avances en la investigación. A la vista de ello, en mayo de 2017, año del 80 aniversario del bombardeo de Gernika, el Grupo de Investigación de la Universidad del País Vasco El nacionalismo vasco en perspectiva comparada, en colaboración con la Fundación Sancho el Sabio de Vitoria y la Facultad de Letras de la Universidad del País Vasco, decidió organizar un congreso pluridisciplinar sobre el tema, dirigido por quienes firmamos este texto, bajo el título La Guerra Civil en el País Vasco. Historia y memoria. Su objetivo fue doble: contribuir a dar a conocer lo que se está investigando actualmente sobre el tema y ofrecer un foro de debate y reflexión que sirviera de estímulo para nuevos estudios sobre la Guerra Civil.

La publicación de este número monográfico de la revista Sancho el Sabio deriva de la celebración de tal congreso. No se trata –es preciso aclararlo– de una edición de sus actas, sino de una selección de estudios derivados casi en su totalidad de las comunicaciones presentadas en él, y representativa de las nuevas temáticas y perspectivas allí mostradas.”/ Coro Rubio Pobes, Virginia López de Maturana Diéguez

“Gerra Zibilak Euskal Herrian. Historia eta memoria”. Monografikoa

Liburuaren Eguna

Vital Fundazioaren Sancho el Sabio Fundazioak hainbat jarduera antolatu ditu datorren astean Liburuaren Eguna ospatzeko. Apirilaren 23tik 27ra bitartean bisita gidatuak egingo ditu bere egoitzan, oroitzapenaren tailer bat eta zinema dokumentalaren hainbat saio.

Liburuaren Eguna dela eta prestatu den programazioa astelehenean hasiko da, 11:00etan, Fundazioaren egoitzari, Betoñuko Atariaren 23an,  egingo zaion bisitaldi gidatu baten eskutik. Han, interesatuek, dokumentazio-zentro horretan egiten den lana deskubritu ahal izango dute, baita dituen fondoak ere. Eraikin osoa erakutsiko da, sarbidea orain estalita dagoen antzinako klaustrotik duen antzinako kapera baten inguruan egindako beirazko eraikuntza ederra. Bertaratzen direnek eraikin osoa ikusiko dute, arreta berezia eskainiko diete dokumentazio biltegiei eta lan-eremuari. Bisitaldi hori egunero errepikatuko da, 23a eta 27a bitartean, ordu berean.

Astelehenean, hilak 23, goizeko 11:00etan “Zer gertatu zen jaio zinen egunean?” Oroitzapenaren Tailerra antolatu da. Ekimen horren helburua bisitariek, Fundazioaren fondoetan, eurei buruz ikertu dezatela da. Euren abizenei buruz ikertu dezakete, jaio ziren eguneko egunkaria berreskuratu edo Vitoria-Gasteizko kaleei buruzko xehetasunak arakatu, beste kontu batzuen artean. Tailerra dohainik da, baina, parte hartzeko, beharrezkoa da 945 253 932 telefonoan izena ematea.

Era berean, 24, 25 eta 26an film edo dokumental bat ikusteko aukera izango da, “Zinema-aretora goaz” ekimenari esker. Apirilaren 24an “50 urte trenico barik” emango da, Gasteiz eta Lizarra ferrokarril Vasco-Navarroaren bitartez lotzen zituen trenbideari buruzko dokumentala. Dokumental hori ikusgai izan zen, Vital Fundazioa aretoan, trenari buruz antolatu zen erakusketan. Une hartan interes handia piztu zuenez, eta jende asko ikusi barik geratu zenez, berriz emango da.

Apirilaren 24an, asteazkena, ‘Igande goiza’ filmaren txanda izango da. Gasteizko Aurrezki Kutxak sustatutako film horretan, 1966an hiria nolakoa zen erakusten da. Ziklo hori ostegunean, hilaren 26an, amaituko da, ‘Araba, Gasteiz eta bere Aurrezki Kutxa’ dokumentalaren eskutik. Dokumental horrek probintzia eta bere jardueraren irudiak erakusten ditu 1957an. Emanaldi guztiak hasiko dira 16:00etan, Sancho el Sabio Fundazioaren egoitzan eta sarrera dohain izango da.

Jarduerak

  • Apirilak 23tik 27ra: Bisitaldi gidatuak. Bisitaldi gidatuak gure lanak eta funtsak ezagutzeko. 11:00etan
  • Apirilak 23: Oroimen Tailera: zer gertatu zen jaio zinen egunean… 11:00etan (Aurrez apuntatu behar da)
    • Zure izenaren esanahia
    • Nolakoa zen jaio eta hazi zinen kalea?
    • Aurkitu itzazu, hiru pertsonaia, zurekin jaioteguna partekatzen dutenak
    • Eta abar
  • Apirilak 24tik 26ra: Zinemara goaz... 16:00etan
    • Apirilak 24: “50 años sin el TRENICO”
    • Apirilak 25: “Mañana de domingo”
    • Apirilak 26:  “Álava, Vitoria (…): un documental de la vida alavesa”

Programación Día del Libro

 

“Vidas cruzadas: Prieto y Aguirre. Los padres fundadores de Euskadi”, José Luis de la Granjak eta Luis Sala Gonzálezek egina

Sancho el Sabio Fundazioak antolatu du aurkezpen-ekitaldia

Vital Fundazioaren Luis de Ajuria Aretoan egingo da, ostegunean, ‘Vidas cruzadas: Prieto y Aguirre. Los padres fundadores de Euskadi’ lanaren aurkezpena, José Luis de la Granja eta Luis Sala González UPV/EHUko historialarien liburua. Lan horretan Euskadiko historiako lider eztabaidaezin biren ibilbide politikoa aztertu dute.

 

Egileek Euskal Herriko buruzagi bien eta irudikatu zituzten kultura politikoen azterketa konparatua burutu dute liburuan: euskal nazionalismoa, Agirre lider karismatikoa izan zuena, eta euskal eta espainiar sozialismoa, adierazgarri gorenetako bat Prieto izan zuena. Bien biografia politikoak alderatzeko ariketa eginda, 1931n Bigarren Errepublika ezarri zenetik euren bizitzen amaierara arte jarraituta, eta garaiko dokumentu garrantzitsuak eta euren posta-truke joria argitaratuta, liburuan islatuta geratu den ikerketa lan handia egin dute historialari biek.

Indalecio Prieto (1883-1962) eta Jose Antonio Agirre (1904-1960), hurrenez hurren, euskal sozialismoaren eta nazionalismoaren lider nagusi biak izateaz gain, XX. mendeko Euskadiko politiko esanguratsuenak ere izan ziren eta autogobernua lor zedin laguntza erabakigarria eman zuten. Euren bizitzak etengabe gurutzatu ziren hiru hamarkadatan zehar: 1931ko apirilaren 14an Bigarren Errepublikaren etorreratik, erbestean hil ziren arte. Denbora horretan, Errepublikan eta Bigarren Mundu Gerran elkarren aurka izatetik, Gerra Zibilean eta munduko gerraren ostean aliatuak izatera igaro ziren, frankismoaren aurka. Ez zuten lortu Francoren diktadura erorarazteko zuten helburu komuna eta, horregatik, Espainiatik kanpo hil ziren pare bat urte eskaseko aldeaz.

José Luis de la Granja Sainz Historia Garaikideko UPV/EHUko historia katedradunak, euskal nazionalismoaren, errepublikaren eta Gerra Zibilaren historian ardaztu du bere ikerketa, eta bien bitartean, Luis Sala González Historia Garaikideko doktoreak, XX. mendeko Espainiako sozialismoaren historiara eta Indalecio Prietoren figurara bideratu ditu bere lan-lerroak. Ikerketa bi horian batuketaren emaitza izan da liburua, Euskadiko ‘aita fundatzaileen’ bizitzak uztartzen dituen lana.

Aurkezpena datorren ostegunean izango da, Vital Fundazioaren Luis de Ajuria Aretoan (Alaba Jenerala 7, Vitoria-Gasteiz), 19:00etan. Ekitaldia dohainik da eta eserlekuak bete arte izango da sartzeko aukera. Sancho el Sabio Fundazioak antolatu du ekitaldia eta liburuaren egileez gain, Santiago de Pablo eta Antonio Rivera UPV/EHUko Historia Garaikideko katedradunek ere hartuko dute parte. Jesús Zubiaga Sancho el Sabio Fundazioaren zuzendaria arituko da aurkezle lanetan.