Aurkezpena

«El derribo del Convento de San Francisco: una película inédita» bideoforumaren Betoñuko Sancho el Sabio Vital Fundazioaren egoitzan egindako emanaldi berriak. Aurreko emanaldietan izena eman ezin izan zuten interesdunei grabazio hau ikusteko eta gure hiriko gertaera historiko haren inguruko ikerketaren xehetasun guztiak ezagutzeko aukera berri bat eskaintzea du helburu. 

San Frantzisko komentua oso garrantzitsua izan zen Gasteizko hirigintzaren eta kulturaren barruan, XIII. mendetik 1930ean zorigaiztoko eraistera arte. Berenguela López de Haroren eta haren ondorengoen bultzadari esker, konplexuak forma hartu zuen, eta 7.000 metro karratuko azalera hartu zuen, bi klaustrorekin, alboko hainbat kapera zituen eliza batekin, erizaintzarekin, sakristiarekin, liburutegiarekin, ostatuarekin, jangela batekin eta baita teologia eta filosofia irakasten zen frantziskotarrentzako eskola batekin ere. Bere une distiratsuetan, bilera politikoetarako gune bezala balio izan zuen, hobiratze pribilegiatuak egiteko tokia, bertatik botere soziala izateko, eta aita santuaren gorte bezala ere funtzionatu zuen Adriano VI .a aita santu izendatu berriaren egonaldian. Hala ere, XIX. mendearen zati handi batean kuartel militar gisa berrerabili izanak pixkanaka gainbehera eragin zuen, harik eta aurreko mendearen hasierako deriba politiko konplexuak komentua erabat desegin zuen arte. Berarekin, Gasteizko historiako eraikinik aipagarrienetako bat ez ezik, harresien artean gertatu ziren gertaera askoren memoria ere joan zen. Denbora luzez, haren eraispen polemikoaren grabazioak ahaztuta egon ziren artxiboan, harik eta Sancho el Sabio Fundazioa berriki berreskuratu eta zaharberritu izanak, hamarkadetan lehen aldiz, haren amaiera tragikoaren irudiak ikusteko aukera eman digun arte. 

Rafael Resines (artxibozaina Sancho el Sabio Vital Fundazioan), Gorka López de Munain (arte historialaria eta UPV/EHUko eta UNED Vitoria-Gasteizko irakaslea) eta Isabel Mellén (filosofoa, artearen historialaria eta UNIZAReko eta UNED Vitoria-Gasteizko irakaslea) arduratuko dira Sancho el Sabio Fundazioak berreskuratutako bideoak testuinguruan jartzeaz, Isabelek eta Gorkak (Ondare Irekia) duela urte batzuk egin zuten eta desagertutako Gasteizko San Frantzisko komentuko (Sans Soleil) La ciudad perdida: historia cultural liburuan jasota geratu zen ikerketa laburbilduz.